SEQUENCES IX



Í ALVÖRU

11-20.OKTÓBER 2019



INNGANGUR
-  HEIÐURSLISTAMAÐUR
-  LISTAMENN
-  TEXTAR
-  SÝNINGARSTAÐIR
-  DAGSKRÁ
-  UTANDAGSKRÁ
-  FRÉTTIR
-  UM SEQUENCES
-  ARKÍF



ENGLISH



Sequences real time art festival er listamannarekin myndlistarhátíð sem haldin er annað hvert ár í Reykjavík.  Frá upphafi hefur verið lagt upp með að þar ríki andi frumkvæðis, tilrauna og áræðni. Stofnaðilar og ábyrgðaraðilar Sequences eru Kling & Bang (st. 2003), Nýlistasafnið (st. 1978) og Kynningarmiðstöð íslenskrar myndlistar. Sequences er rekin án hagnaðarsjónarmiða.


SEQUENCES
c/o Kynningarmiðstöð
íslenskrar myndlistar

Gimli, Lækjargötu 3
101 Reykjavík


00354 5627262
sequences@sequences.is 



︎

Mark

Guðbjörg R. Jóhannesdóttir




Hvað... 1) vil ég segja... inn í Sequences... um tíma og raunveruleika?

Ég heyri tímann líða í vatnshljóðinu sem rennur endalaust áfram áfram áfram. Ég finn hann líða með hverju orði og andvarpi sem falla af vörum mínum. Hver er skynjun mín af tímanum og hvað get ég sagt um hana? Hvernig mætast tíminn og raunveruleikinn í reynslu okkar og skynjun? Hér sit ég og staldra við tímann, en tíminn staldrar aldrei við, eða hvað? Hann heldur áfram áfram áfram að renna eins og vatnið.

(Andvarp)... Þetta með tímann, okkur er kannski kennt að skilja hann sem... línulegan... að hann færist frá fortíð... inn í nútíð inn í framtíð... en... tíminn er kannski meira... (eins og vatnið?) Við höfum vanist því að mæla tímann út frá dagatölum og klukkum, en hvað verður þá um tímann sem við lifum? Tíminn líður á ólíkan (ómælanlegan) hátt eftir því hvort við lifum hann í eftirvæntingu og bið eða gleði og flæði. Hvernig lifðum við tímann fyrir daga klukkunnar og dagatalsins? Í gegnum takta líkamans og náttúrunnar; svefn, vöku, hjartslátt, andardrátt, tíðarhring, vöxt, hrörnun, fæðingu, dauða... hringrás. (Andvarp)... ef við hugsum um og viðurkennum hvernig við erum sem líkamar og mannverur að þá...er hægt að útskýra það með þessu retention 2) dæmi... alveg eins og fóstrið... (andvarp)... skynjar einhvernveginn svona heildina af því að vera... í leginu 3) og... og þessi heildarskynjun... hún einhvernveginn... semsagt heildarskynjunin á hverju augnabliki... hún... implyar 4) ... eða semsagt hún einhvernveginn... svona nærir næsta augnablik og næsta og næsta þannig að þetta svona byggist upp... og það er þetta retentions... sem eru þá unthematized memories... (andvarp)... minningar sem að festast í líkamanum og verða að svona mynstrum sem byggja upp allt það sem við erum... og ef við hugsum um það svoleiðis... hvað gerist þá með tímann?... Þá er kannski hægt að segja að fortíðin sé líka í... sé alltaf virk í núinu sem náttúrulega... auðvitað... en hverju erum við að bæta við?... Í rauninni að núið getur breytt fortíðinni af því að það getur breytt virkni fortíðarinnar... breytt einhverju mynstri kannski... ef það verður svona... eitthvað svona... shift... Að það sé einhvernveginn heildarskynjun... á fortíðinni og við getum farið inn í eitthvað mynstur úr fortíðinni... (andvarp)... og breytt því í núinu... og þá er fortíðin breytt að því leyti að virkni hennar er breytt... og þannig er tíminn ekki línulegur heldur... (andvarp)... hringlaga kannski? (vatn?)... en hvað þá með framtíðina?... Einmitt, það sem er í núinu og fortíðinni... það bý líka í framtíðinni... það er alltaf eitthvað svona implying... (andvarp) og það má segja að þetta sé svoldið... eins og landslag... allt sem hefur gerst í fortíðinni... er lag eftir lag eftir lag það sem landslagið er í dag (andvarp)... og af því að landslagið er einmitt ekki bara þetta fýsíska, ef maður hugsaði það þannig þá gæti kannski aldrei fortíðin í landslaginu breyst... en ef við tölum um skynjun okkar á því sko þá... getur hún kannski breyst... (andvarp)... (list hjálpar okkur oft að breyta skynjun á landslagi sbr. gömlu húsin á Seyðisfirði sem Dieter Roth ljósmyndaði, myndunin breytti skynjun fólks á húsunum og þeim ferlum sem húsin eru) og sú skynjun í núinu getur haft áhrif á framtíðina... Dettur í hug sagan um að það átti einhverntímann að rífa niður öll húsin á Tjarnargötunni eða einhverntímann átti að stífla Gullfoss... (andvarp) að þá var kannski skynjun fólks á... fortíðinni, semsagt því sem að hafði leitt til Tjarnargötunnar eða leitt til Gullfoss (ferlunum), semsagt skynjunin var ekki eins og hún er í dag og hún varð síðar, og var hjá sumum þá (Sigríði frá Brattholti t.d.), sem báru kennsl á að þetta væri eitthvað sem á að varðveita... og með því að taka þá ákvörðun að varðveita Tjarnargötuna og Gullfoss að þá varð til framtíð sem er Tjarnargata í dag og Gullfoss í dag sem... (andvarp)... væri allt öðruvísi ef fólk hefði ekki breytt skynjun sinni á fortíðinni þá... og svo hefur það í raun líka einhvernveginn... þessi saga að hafa næstum misst Tjarnargötuna og næstum misst Gullfoss... hefur líka áhrif á hvernig við skynjun þessa staði í dag... eitthvað svona þakklæti og (andvarp) svona... þegar maður skynjar að eitthvað gæti vantað þá verður það einhvernveginn mikilvægara, skynjar maður mikilvægi þess sterkar... Þannig að í hverjum einasta líkama; dýrs, eða manneskju eða plöntu... er (andvarp) allt sem að... hún hefur skynjað... og allt sem hún skynjar í dag... þannig að einhvernveginn skynjunin er kjarninn... hún er svo kröftug, hún getur gert allt, hún getur breytt fortíðinni... þannig séð... þetta snýst eiginlega um að taka þetta allt út frá skynjun á tíma frekar en uppröðun á tíma...

1) ... = vatnshljóð í bakgrunni = implying

2) Retention, sem mætti kannski þýða sem varðveisla, er hugtak sem Edmund Husserl notaði ásamt hugtakinu protention til að lýsa skynjun og tíma. Maurice-Merleau Ponty skrifaði eftirfarandi um þessi hugtök: „Husserl uses the terms protentions and retentions for the intentionalities which anchor me to an environment. They do not run from a central I, but from my perceptual field itself, so to speak, which draws along in its wake its own horizon of retentions, and bites into the future with its protentions. I do not pass through a series of instances of now, the images of which I preserve and which, placed end to end, make a line. With the arrival of every moment, its predecessor undergoes a change: I still have it in hand and it is still there, but already it is sinking away below the level of presents; in order to retain it, I need to reach through a thin layer of time. It is still the preceding moment, and I have the power to rejoin it as it was just now; I am not cut off from it, but still it would not belong to the past unless something had altered, unless it were beginning to outline itself against, or project itself upon, my present, whereas a moment ago it was my present. When a third moment arrives, the second undergoes a new modification; from being a retention it becomes the retention of a retention, and the layer of time between it and me thickens. […] Time is not a line, but a network of intentionalities.(Merleau-Ponty, Phenomenology of Perception, þýtt af Colin Smith, London/New York: Routledge, 1958/2006, bls. 483-484).

3) Jonna Bornemark fjallar um veru fóstursins í leginu og hvernig skynjun þess er annars eðlis en sú skynjun sem á sér stað utan legsins í skrifum sínum um fyrirbærafræði meðgöngu. Þar sýnir hún hvernig þetta svið skynjunar sem vaknar fyrst í leginu fylgir okkur einnig utan legsins sem sá grundvöllur allrar skynjunar, sem við tökum ekki eftir: „But perception is here [in the womb] of another character. Vision is less important, and hearing takes precedence. There is taste and smell (of the amnioitic fluid) – but not connected to feelings of hunger. There are no objects in the sense of autonomous and thematized “things” that are identified as one and the same in the stream of perceptions. The perceptions are thus not understood as belonging to objects, but flow in a stream, intertwined with other perceptions. These perceptions also linger, in what Husserl calls retention: i.e. non-thematized memories. As retentions they linger and affect the following experiences. The layers of perception are still few, and each moment is more filled by its presence than by earlier perceptions or expected later perceptions. Patterns are formed through what Husserl called passive synthesis, in which layers of experiences through retention are put on top of each other and form patterns. Some of these patterns are continually there: the rhythm of the mother breathing, of her heartbeats, of the foetus’s heartbeats, and more sporadically of the mother’s intestines. These rhythms are felt and heard in a perception where touching and hearing are not separated. Every sound or pulsation is also magnified through the amniotic fluid. The kinaesthetic feeling of movement is not yet connected to movement in a world, and there are no bodies experienced as entities that would be held together, neither of the self nor of others. Instead there are a lot of motions going on, though these are not yet separated into inner and outer.“(Bornemark, Life Beyond Individuality: A-subjective Experience in Pregnancy, í Phenomenology of Pregnancy, ritstýrt af Jonnu Bornemark og Nicholas Smith, Södertörn Philosophical Studies 18, bls. 255, feitletrun mín).

4) Eugene Gendlin hugsar hugtakið implying í bók sinni The Process Model, Northwestern University Press, 2017. Þessi hugleiðing er skrifuð inn í hugsanir sem kviknuðu í vinnustofu um bókina sem haldin var á vegum rannsóknarverkefnisins Líkamleg gagnrýnin hugsun/Embodied Critical Thinking í ágúst 2019.


Guðbjörg R. Jóhannesdóttir er lektor við listkennsludeild LHÍ og nýdoktor við Heimspekistofnun HÍ.


textar

Mark